Giriş Yap
x
Güncel Scriptler ve Programlar, Warez, Php Script ve Asp Script, Tema, indir. Forumuna Hoşgeldiniz
Eğer sitemize yaptığınız ilk ziyaretiniz ise, lütfen öncelikle Forum Kurallarını okuyunuz. Forumumuzda bilgi alışverişinde bulunabilmeniz için Kayıt olmalısınız. Üye olmayanlar forumumuzdan yararlanamazlar.
Eğer zaten kayıtlı kullanıcı iseniz, lütfen kullanıcı adınız ve şifreniz ile, Giriş yapınız. (Sitemize üyelik ücretsizdir).
[-]

SPONSOR REKLAM


qraL avatar
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Linux Sistem Yönetimi


Çevrimdışı qraL
#1
1 Linux Sistem Yönetimi II

1.1 Init Deamon
Init deamon genellikle Linux çekirdeğinin boot edilmesi aşamasındaki son adımı
oluşturur. Linux deamon’ları içinde en önemlilerinden birisidir, bunun sebebi de sistemin
yeniden yüklenmesi için süreçleri başlatmasıdır. Linux kapatılana kadar görevine devam eder.
Linux sistemini daha iyi anlayabilmek ve yönetebilmek için init’in ne yaptığını ve işletim
sistemini nasıl kontrol ettiğini iyi bilmek gerekir.

Hem init hemde telinit, görevlerini yapabilmeleri için birkaç konfigürasyon dosyasını
kullanırlar. Bu kısımda bu dosyaları inceleyeceğiz. Bu dosyalar terminallerin ve konsol
oturumlarının açılıp kapanması esnasında devreye girerler. init programı genellikle /bin
klasöründe tutulur (bazı versiyonlarda /sbin’de) konfigürasyon dosyaları ise daima /etc
klasöründe tutulur.

init deamon çalıştırıldığında /etc/inittab dosyasından bir takım talimatlar okur (bu
talimatlar genellikle linux tarafından kullanılan terminaller ve diğer süreçler için getty
sürecini başlatmak için kullanılır).

Bir çalışma düzeyi (run level); Sistem yönetimi için gerekli olan asgari bir seviyeden tüm
konfigüre edilmiş araçları destekleyen azami bir işletim sistemi seviyesine kadar değişen özel
bir süreç kümesidir. Çalışma düzeyleri 0’dan 6’ya kadar numaralandırılmıştır, ilave bir “super
user” seviyesi s olarak tanımlanmıştır. Init deamon’u hangi sürecin hangi çalışma düzeyi ile
ilgili olduğunu /etc/inittab dosyasındaki bilgilerle bilir.

s çalışma düzeyinde (tek kullanıcılık) → /etc/inittab yerine
/bin/su devreye girer.

(/dev/console tarafından tanımlanan sistem konsolu için).
En yaygın çalışma düzeyleri aşağıda verilmiştir:

● Run level 0: Sistemi durdurmak veya kapatmak için kullanılır.
● Run level 1: Sistemi tek kullanıcılı mod`a indirger.
● Run level 2: Çok kullanıcılı mod.
● Run level 3: Ağ destekli, çok kullanıcılı mod.
● Run level 6: Sistemi reboot etmek için kullanılır.

Çalışma düzeyleri 0, 1 ve 6 rezerve edilmiştir.
Sistemin çalışma seviyesi, bu seviyeyi etkileyen komutlara erişebilen kullanıcı tarafından
değiştirilebilir. Bu erişim sistem yöneticisi tarafından genellikle engellenmiştir ve “telinit
utility” kullanılarak çalışma düzeyi değiştirilebilir :

$ telinit –t5 3

Çalışma düzeyini 5 saniye sonra 3 düzeyine değiştirir. Eğer zaman verilmezse 20 sn kullanılır.
Çalışma düzeyi değiştirildiğinde, init SIGTERM uyarısı sinyalini yeni çalışma seviyesi ile
çalışmayan tüm süreçlere yollar. Sinyal yollandıktan sonra tanımlanan süre kadar beklenir
(default 20 sn) daha sonra süreçler cebren yok edilir.
/etc/inittab Dosyası

/etc/inittab dosyası init deamon ile yakın ilişki içindedir. Sisteminizdeki
/etc/inittab dosyasına bakarak, Linux’un açılması esnasında hangi çalışma
seviyelerinin devreye girdiğini ve hangi süreçlerin başladığını görünüz.

/etc/inittab dosyasındaki her satır spesifik bir formatı takip eder.

ID:runlevel:action:process
ID bir veya iki karakter string’e sahip ve girişi tek olarak tanımlayan bir kimlik karakter
setidir. Çoğu durumlarda, bu string tty1 için bir, tty2 için 2 ve benzeri gibi cihaz adına karşılık
gelir çalışma seviyesi, bu satırların hangi çalışma seviyelerinin uygulanabileceğine karar
verir.

Örnek : /etc/inittab dosyasında ilk kısım kimlik ve benimsenmiş çalışma düzeyini verir,
bu örnekte seviye 5 dir.

id:5:initdefault:
Sonraki kısım sistemdeki başlatma sürecini, /etc/rc.d klasöründeki dosyalar aracılığıyla
devreye sokar:

suConfusedConfusedysinit:/etc/rc.d/rc.S
Sonraki kısım /etc/rc.d/rc.K dosyasına yönlendirir (Bu dosya sisteme tek kullanıcı
çalışma seviyesinde girildiğinde kullanılır)

suConfused:wait:/etc/rc.d/rc.K

Sonraki satır /etc/rc.d/rc.M dosyasına yönlendirir çok kullanıcılı seviyede sistem
başladığında devreye girer.

rc:123456:wait:/etc/rc.d/rc.M

En yaygın çalışma seviyesi 5 olup Linux’un çok kullanılıcı modundaki normal operasyon
seviyesidir. Bu nedenle kulanım için çalışma düzeyi beş ve superuser için s seviyesi
kullanılır. Linux, PC makinelerde çalıştığından dolayı, “three-fingered-salute” veya
Ctrl+Alt+Delete dizisini destekler. Bu dizi genellikle UNIX sistemlerinde desteklenmez
bu nedenle özel bir talimat /etc/inittab dosyasındaki diziye kopyalanır.

ca::ctrlaltdel:/sbin/shutdown –t3 –rf now

böylelikle Ctrl+Alt+Del dizisi uygulandığında sistem aşağıdaki satırların sonuna kadarki
komutlarla kapatılmaya başlanır. /etc/inittab dosyası, bu durumda sistemdeki sanal
terminal ve her terminal için getty sürecini başlatmak için bir talimat tutar. Aşağıdaki
/etc/inittab dosyası 6 sanal terminal (tty1’den tty6’ya kadar) ve iki veri hattı
(ttys0 ve ttys1) başlatır.

c1:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty1 c2:12345:respawn:/sbin/agetty 38400 tty2 c3: 45:respawn:/sbin/agetty 38400 tty3 c4: 45:respawn:/sbin/agetty 38400 tty4 c5: 45:respawn:/sbin/agetty 38400 tty5 c6: 456:respawn:/sbin/agetty 38400 tty6 s1: 45:respawn:/sbin/agetty 19200 ttys0 s2: 45:respawn:/sbin/agetty 19200 ttys1

Eğer init bir güç kaybı durumu sezinlerse (örneğin; UPS {Uninterruptable Power Supply}
tarafından sinyal gönderilen PC’nin güç kaybı gibi) ve sistem çok kullanılıcı mode’da ise bazı
özel güç kullanımı şartları makinenin yeniden açılması durumunda çalıştırılır. Bu şartlar
genellikle sistemi geri getirmeden önce dosya sistemlerindeki olası problemlerin kontrolleri
şeklindedir. /etc/inittab dosyası bu tür şartlar için talimatları barındırır.

Örneğin :

• Güç kesilmesi durumunda ne yapılacak (tek kullanılıcı duruma geç)

pf::powerfail:/sbin/shutdown –f +5 “THE POWER IS FAILING”
• Kapanıştan önce güç geri gelirse kapanış sürecini durdur

pg:0123456:powerokwait:/sbin/shutdown -c “THE POWER İS BACK”
• Tek kullanıcı mod’da güç geri geldi, çok kullanıcıya geçiş yap
psConfused:powerokwait:/sbin/init 5
ASCII editörü kullanarak inittab dosyası değiştirilebilir fakat değişikliklerin aktif
olabilmesi için sistemin reboot edilmesi veya yeniden okuma şartlarında birisi oluşması
gerekir; diğer bir alternatif’de, init’i kullanarak /etc/inittab dosyasını değerlendirmeye
almaktır. Bunun için;

$ init q

komutunu kullanmalıyız. init süreci, bir sürecin kaç kere yeniden başlatılması (respawn)
gerektiğini kontrol eder.


1.2 Kullanıcı Hesaplarının Açılması (El ile açılması)

/etc/passwd dosyası kullanıcı hesapları hakkında tüm bilgiyi içerdiğini daha önce
belirtmiştik. Bu dosyanın izinlerini sadece root tarafından yazılabilme iznine bağlanmalı ve
diğer hesapların sadece okuma izni olmalı. /etc/passwd dosyasındaki satırlar belirli bir
formata bölünmüştür. username:password:user_ID:group_ID:comment:home
directory:login_command

Bu format yapısını anlayabilmek için örnek bir /etc/passwd dosyasına bakalım.
root::0:0:root:/root:/bin/bash bin:*:1:1:bin:/bin: deamon:*:2:2:deamon:/sbin: adm:*:3:4:adm:/var/adm: lp:*:4:7:lp:/var/spool/lpd: sync:*:5:0Confusedync:/sbin:/bin/sync/ shutdown:*:6:0Confusedhutdown:/sbin:/sbin/shutdown halt:*:7:0:halt:/sbin:/sbin/halt mail:*:8:12:mail:/var/spool/mail: news:*:9:13:news:/usr/lib/news: uucp:*:10:14:uucp:/var/spool/uucppublic: operator:*:11:0:operator:/root:/bin/bash games:*:12:100:games:/usr/games: man:*:13:15:man:/usr/man: postmaster:*:14:12:postmaster:/var/spool/mail:/bin/b
ash nobody:*:-1:100:nobody:/devnull: ftp:*:404:1::/home/ftp:/bin/bash
/etc/passwd’deki her satır iki nokta işareti ile ayrılan 7 alandan oluşur, eğer 0 olan için
bir şey girilmemiş ise iki nokta arası boş bırakılır. Bu 7 alan şöyle özetlenir.

• The user name is a unique identifier for the user
• The password is the user’s password (encrypted)
• The user ID (UID) is a unique number that identifies the user to the operating system
• The group ID (GID) is a unique number that identifies the user’s group (for file
permissions)
• The comment is usually the user’s real name, but sometimes it is a phone number,
department or other information
• The home directory is the directory in which the user is placed when he or she logs in
• The login command is the command executed when the user logs in; normally, this
commands starts a shell program

User Names (Kullanıcı İsimleri): Kullanıcı isimleri genellikle 8 veya daha az karakterle her
kullanıcıyı tek olarak tanımlayan tek bir kelime grubudur. Tipik bir kullanıcı ismi,
kullanıcının ilk ismi ve soyadının bir kombinasyonu olabilir. Genel kabul, kullanıcı
isimlerinin küçük harf olmasıdır.

Passwords (Şifreler): Sistem, kullanıcının şifrelenmiş şifresini şifre alanında depolar. Bu
olan değişikliklere çok duyarlı olup, herhangi bir düzeltme durumunda, sistem yöneticisinin
şifre değiştirme işlemi yapana kadar kullanıcı adını geçersiz kılar. Sadece sistem yöneticisi
veya kullanıcı passwd komutu kullanarak şifresini değiştirebilir. Bu olan sisteme girişleri
sınırlandırmak için kullanılabilir. Lp veya Sync türünden bir sistem Login’i gibi erişim için
kullanılan bir Login’i önlemek istiyorsak, şifre alanı için iki kolon arasına asteriks(*)
yerleştirilir. Asteriks tüm erişimi sınırlar, bu alan aynı zamanda boş bırakılarak sınırsız
erişimede izin verilebilir. Eğer şifre kullanılmazsa kullanıcı ismi olan herkese şifre talep
edilmeksizin derhal erişim izni verilir. Şifre alanına bir editör kullanarak doğrudan şifre
yapmaya teşebbüs etmeyiniz. Şifreleme metodunu yeniden oluşturamazsınız, ve kullanıcı
hesabını kilitleyebilirsiniz. Bu durumda sistem yöneticisi şifreyi değiştirecek ve erişime izin
verecektir.

User ID (Kullanıcı Kimlik Numarası): Her kullanıcı ismi ona bağlı tek bir kullanıcı kimlik
numarasına sahiptir (UID), UID kullanıcı ismine kıyasla tercih edilebilir çünkü rakamla
uğraşmak daha kolaydır. Linux, bir kullanıcı tarafından başlatılan tüm süreçleri takip eder
(bunu UID aracılığı ile yapar). Bazı programlar UID’dan yola çıkarak kullanıcı ismini
görüntüler fakat genellikle bu iş için /etc/passwd dosyasını kullanırlar. root, 0 UID’ye
sahiptir ve diğer sistem tarafında oluşturulan login’ler daha büyük sayılara sahiptir. Login
Nobody, NFS tarafından kullanılan özel bir login’dir ve -1 UID’ye sahiptir, ve geçersiz bir
sayıdır. Kullanıcı kimlik no’larını verirken onları belirli bir sırayla verebilirsiniz örneğin ilk
kullanıcı için 100, ikinci için 101 ve benzeri gibi.

Group ID (Grup Kimlik Numarası): GID, kullanıcının başlangıç gurubunu takip etmek için
(diğer bir deyişle kullanıcı sisteme girdiğinde içinde olacağı grubun kimlik numarasıdır). Grup, dosya izinlerini oluşturulmak için organizasyonel amaçlarla kullanılır. GID sıfırdan
yukarıya doğru numaralandırılır çoğu UNIX sistemi ve sistem grupları için 0 – 49 aralığında
GID kullanırken, kullanıcı grupları 50’den yukarıya gruplandırılır. Benimsenmiş (default)
grup, “group” olarak adlandırılır ve 50 sayısı atanır.

Comments (Yorumlar): Sistem yöneticileri, yorum alanını giriş bilgilerinin daha anlaşılır
kılabilmek için gerekli bilgiyle donatır. Bu alana duyarlı bilgi koymak sakıncalı olabilir zira
e-posta sistemleri bu alana erişerek kimin posta gönderdiğini göstermek için erişebilir.

Home Directory (Ev Klasörü): Ev klasörü alanı kullanıcının sisteme girmesi durumunda
nereye yerleştireceğini belirten bir alandır. Bu alan genellikle kullanıcının ev dizinidir.
Kullanıcıların “start-up” dosyalarında çevresel değişken HOME bu değere irtibatlandırılır.
Linux, /home klasörü kullanma eğilimindedir, bu nedenle ev dizinizi /home/mscelebi
gibi görebileceksiniz, diğer olasılıklar /usr, /user ve /u olabilir.

Login command (Giriş Komutu): Login komutu, login sona erdirildiğinde çalıştırılacak
olan komuttur. Çoğu durumda, bu komut kullanıcıya kabuk ortamı sağlayan C veya Bourne
kabuğu gibi bir programı başlatır. Örneğin; uucp login (e-posta ve diğer basit serim
(networking) görevleri için kullanılır) sadece uucp komutunu çalıştırır. Eğer bu alan boş
bırakılırsa, işletim sistemi genellikle bourne kabuğunu benimser.

Benimsenmiş Sistem Kullanıcı İsimlerinin Anlaşılması
etc/passwd dosyasından yapılan alıntıda bir düzineden fazla sistem-bağımlı kullanıcı
isimleri listelenmiştir. Bu isimler Linux sisteminde özel amaçlara hizmet ederler.

root login: Süperuser hesabıdır (UID 0) ve sınırsız erişime sahiptir, pek çok sistem
dosyalarına sahiptir.
deamon login: Sistem süreçleri için kullanılır. Bu logini sadece süreçlere sahip olmak için
izinlerini düzgün bir şekilde kurmak amacıyla kullanılır.
bin login: Çalıştırılabilir dosyalara sahiptir.
sys login: Çalıştırılabilir dosyalara sahiptir.
adm login: Accounting ve log dosyalarına sahiptir.
uucp login: uucp iletişim erişimi ve dosyalar için kullanılır.
Diğer sistem login’leri özel amaçlar için kullanılır (örneğin postmaster mail için gibi.)

1.3 Kullanıcıların İlave Edilmesi
etc/passwd dosyası elle düzenlenerek sisteminize kullanıcıları ilave edebilirsiniz veya bu
işi otomatik olarak yapan betiklede bu iş gerçekleştirilebilir.
UYARI: Bu dosyada değişiklik yapmadan önce kopyasını çıkartmanın faydası vardır. Eğer
/etc/passwd dosyası çökerse ve sizde bir kopyası yoksa root olarak dahi sisteme
giremezsiniz. Bu dosyanın bir kopyasını acil floppy diskinizde tutunuz veya boot disketinizde
saklayınız.
ASCII formatında saklayan herhangi bir editör kullanarak /etc/passwd dosyasına yeni
giriş yapabilirsiniz. Yeni kullanıcıları dosyanın sonuna ilave ediniz ve her kullanıcı için tek ve
kimsede olmayan kullanıcı ismi ve UID kullanınız. Örneğin; bill isimli yeni kullanıcıyı 103
UID ile ve 50 GID ile sisteme ilave etmek için;

bill::103:50:bill smallwood:/home/bill:/bin/sh
Şifre alanının boş olmasına dikkat ediniz, çünkü şifrelenmiş olarak buraya yazamazsınız. Bu
değişikliği kaydettikten sonra şifreyi kurmak için aşağıdaki komutu kullanın.

$ passwd bill

Burada bill’in kullanabileceği bir şifre giriniz ve bunu ilk fırsatta değiştirmesi gerektiğini
hatırlatınız. Bu işlemde bittikten sonra, kullanıcının ev klasörünü oluşturma işlemine
geçmeniz gerekiyor. Bu oluşturulduktan sonra, bu kullanıcının sahip olduğu klasörün
sahipliğini kurmanız gerekiyor, şöyleki:
$ mkdir /home/bill $ chown bill /home/bill

tüm kullanıcılar bir gruba ait olmalılar. Eğer sisteminizde sadece bir grup tanımlanmışsa
kullanıcının kullanıcı ismi grubu temsil eden /etc/group’daki satıra ilave edilmesi
gerekmektedir. Eğer yeni kullanıcı birden fazla gruba ait ise, /etc/group dosyasındaki her
gruba kullanıcı ismini ilave ediniz. Son olarak, kullanıcının kabukları için konfigürasyon
dosyalarını kullanıcının ev dizinine kopyalayın ve kullanıcının kendi alanını düzenleyebilmesi
için sistem iznini düzenleyiniz.
Örneğin; Eğer serdar isimli diğer kullanıcıdan Bourne kabuğunun .profile dosyasını
kopyalasaydınız aşağıdaki komutu kullanacaktınız.
$ cp /home/serdar/.profile /home/bill/.profile $ chown bill /home/bill/.profile
Ayrıca konfigürasyon dosyasını elle kontrol ederek, çevresel değişkenlerin kullanıcı sisteme
girdiğinde yanlış bir şekilde kurulmadığına emin olun.

Bourne kabuğu → .profile
C kabuğu → .login ve .cshrc
Korn kabuğu → .profile ve ENV ile tanımlanan herhangi bir dosya

Bunlar kullanıcının ev dizininde bulunurlar. Özetleyecek olursak elle yapılacak olan yeni
kullanıcı ayarı aşağıdaki adımları içerir.

1. /etc/passwd dosyasına yeni bir satır ilave et.
2. Kullanıcının ev dizinini oluştur ve sahipliğini ayarla.
3. Kabuk start-up dosyalarını kopyala ve kurulumlarını (settings) ve sahipliğini yeniden
ayarla.

Bu işlemleri otomatik olarak linux içinde yapan betikleri (useradd veya adduser) daha önce
görmüştük.

1.4 Kullanıcıların Silinmesi
Yeni kullanıcıları ilave etmemizde olduğu gibi, mevcut kullanıcılarıda elle veya otomatik
betik ile silebiliriz. Otomatik betikler deluser veya userdel, hangi kullanıcıyı
sileceğinizi sorar ve daha sonra bu kullanıcının kaydını /etc/passwd dosyasından kaldırır
bazı betikler, eğer isterseniz ev dizini dosyalarını ve spool’uda temizlerler. Fakat bunu
yapmak için root olarak login olmak gerekir. Elle kullanıcıyı silmek için, kullanıcı kaydını
/etc/passwd dosyasından kaldırmak gerekir daha sonra disk alnını temizlemek için
kullanıcının klasörlerinide kaldırmak gerekir. Kullanıcı dosyaları ve ev dizini aşağıdaki
komutla tamamen silebilirsiniz.
$ rm -r /home/userdir

daha sonra kullanıcının mail spool dosyasını (ki /usr/spool/mail/username
adresinde tutulur) kaldırmanız gerekir. Örneğin kullanıcı serdar’ın mail dosyasını kalıdırmak
için
$ rm /usr/spool/mail/serdar

spool dosyası tek bir dosya olup bu komutla kayıtlar silinir. Posta temizliğini bitirmek için bu
kullanıcının posta takma adlar dosyasında herhangi bir kaydının bulunup bulunmadığını
kontrol etmelisiniz (bu dosya genellikle /usr/lib/aliases’dadır.) veya bu kullanıcı için
gelen bütün postayı diğer login’e takma adlar dosyasında yapılacak bir ilave ile
yönlendirebilirsiniz. Son olarak, kullanıcının cron ve at dosyalarında herhangi bir kayıt
kalmadığına emin olmalısınız. Kullanıcının crontab dosyasını crontab komutu ile
görebilirsiniz.

Bir kullanıcıyı elle silmek için süreç aşağıdaki gibidir:
1. Kullanıcı kaydının /etc/passwd ve /etc/group dosyalarından kaldırınız.
2. Kullanıcının posta (mail) dosyasını ve herhangi bir posta takma adını (aliases) kaldırın.
3. Herhangi cron veya at görevlerini kaldırınız.
4. Kullanıcının ev klasörünü kaldırınız.

Arasırada kullanıcının hesabını geçici olarak kullanım dışı bırakmak isteyebilirsiniz (bu
durumlar özellikle kullanıcının uzun süreli ayrılmalarında olabilir). Bu durumda passwd
dosyasında şifrelenmiş şifresinin başına ilk karakter olarak “*” işareti koyunuz, ve mevcut
şifreyi sakın değiştirmeyiniz. Hesabı tekrar aktive etmek istediğinizde koyduğunuz “*” ‘ı
kaldırınız ve dosyayı yeni haliyle saklayınız.

1.5 Grupların Kullanımı
Sistemdeki her kullanıcı bir gruba aittir. Bir grup belirli bir nedenle bir arada bulunan
bireylerin toplamıdır. Bir kullanıcı bir seferde sadece bir grubun üyesi olabilir. Grupların
izinleri o gruba ait olmayan diğer kullanıcılardan tüm makinalara, dosya sistemlerine,
dosyalara ve araçlara erişimi sınırladırıp kendi erişimlerine ise izin verilmesi gerekir. Küçük
linux sistemlerinde sadece bir grup vardır. Bu durumlarda her kullanıcının araçlara ve
dosyalara erişimi araç veya dosya erişim izinleriyle kontrol edilir grup izinleri ile değil.
Örneğin grupları kullanarak arkadaşlarınızın veya çocuklarınızın evinizdeki linux
sisteminizde erişimlerini kontrol edebilirsiniz. Grup bilgisi /etc/group dosyasında
korunur, bu dosya /etc/passwd dosyasına benzerdir. Yeni yüklenmiş bir linux sisteminde
benimsenmiş /etc/group dosyası aşağıdakine benzerdir.
root::0:root bin::1:root,bin,deamon deamon::2:root,bin,deamon sys::3:root,bin,adm adm::4:root,adm,deamon tty::5: disk::6:root,adm lp::7:lp mem::8: kmem::9: wheel::10:root floppy::11:root mail::12:mail news::13:news uucp::14:uucp man::15:man users::16:games nogroup::-1:
Her satır kolonlarla ayrılan 4 alana sahiptir, iki kolon yanyana olduğunda bu alana değer
girilmediği anlaşılmalıdır. Her satır aşağıdaki formata sahiptir:

Group_Name:Group_Password:Group_ID:Users

Her grubun dosyada bir satırı vardır, /etc/group dosyasındaki alanlar aşağıdaki gibidir:

Group name (grup adı): Genellikle 8 veya daha az karakterden oluşan tek bir addır.
Password (şifre): Genellikle “*” veya boş bırakılır, fakat eğer bir kullanıcı bu gruba girecekse
ve buda şifre ile olacaksa o zaman bu alana şifre girilir.
Group ID (GID, Grup Kimlik Numarası): Her grup için tek bir sayıdır.
User field (Kullanıcı Alanı): Bu gruba ait olan tüm kullanıcıların kullanıcı kimlik
numaralarının listesini içerir.

Her linux sistemi işletim sistemine ait olan benimsenmiş belirli sayıda gruba sahiptir. Bu
gruplar genellikle bin, mail, uucp, sys vb. gibi gruplardır. Sisteme bağlı grupları
benimsenmiş /etc/group dosyasında görebilirsiniz. Bu dosyada son iki satır dışındakiler
sistem gruplarıdır. Sadece sistem login’i bu işletim sistemi gruplarına erişmelidir.

Benimsenmiş (Default) Sistem Gruplarının Anlaşılması
Bildiğimiz gibi /etc/group dosyasında bir çok grup tanımlanmıştı. Bu gruplar pek çok
sistem programları için erişim haklarına ve dosya izinlerinin verilmesinde kullanılırlar. Bu
gruplardan en önemlilerinden bazılarına bakmakta fayda vardır.

root /wheel/system group → Genellikle bir kullanıcının root erişimini elde etmek için su
komutunu kullanmasında kullanılır.
deamon group → Spooling klasörlerinin sahiplenilmesinde (mail, printer v.b)
kullanılır.
kmem group → Doğrudan çekirdek hafızasına erişmek ihtiyacında olan
programlar için kullanılır.
sys group → Bazı sistem dosyalarını sahiplenir.
tty group → Terminallerle ilgili tüm özel dosyaları sahiplenir.

Bir Grubun İlave Edilmesi
Bir grup ilave etmek için, /etc/group dosyasındaki bilgiyi herhangi bir ASCII text editörü
kullanarak veya addgroup veya groupadd gibi kabuk programı kullanarak elle
düzenlemek mümkündür. /etc/group dosyasını elle düzenleyerek bir grup ilave etmek
için, ilk olarak dosyanın bir yedek kopyasını çıkartmalısınız daha sonra herhangi bir ASCII
editörü kullanarak oluşturmak istediğiniz her grup için bir yeni satır ilave etmelisiniz.
Aşağıdaki örneklerde iki yeni grup oluşturulmuştur:
accounts::51Confusederdar scanner::52:mehmet

İki grubunda 51 ve 52 nolu GID’ları vardır. Gruptaki kullanıcılar ilave edilmişlerdir, her
grupta sadece bir kullanıcı vardır.
Yeni Gruplara Bir Kullanıcı İlave Etmek
Kullanıcılar pek çok gruba ait olabilirler. Her kullanıcı adı /etc/group dosyasındaki
satırda virgül ile ayrılmıştır.
accounts::52:bill,serdar,mehmet,tim,ahmet,root prgming:53:bill,serdar,walter,john,root cad:54:john,walter,root
linux her satırdaki kullanıcı adlarına bakarak aradığı isimleri bulacaktır. Bir kullanıcı bir
defada sadece bir grubun üyesi olabilir, bu nedenle kullanıcılar newgrp komutunu
kullanarak üyesi olduğu gruplar arasında değiştirme yapabilirler. Kullanıcının sisteme
girdiğinde ait olduğu grubun ismi /etc/passwd dosyasında GID alanında verilmiştir.

1.6 Kullanıcı ve Grup İşlemlerini Komut Satırından Girilen Komutlarla
Gerçekleştirmek
Sisteme bir kullanıcı ekleme, mevcut kullanıcıyı silme, mevcut bir kullanıcının bilgilerinde
değişiklik yapma, sisteme yeni bir grup ekleme, sistemdeki bir grubu silme ve sistemdeki bir
grubun bilgilerinde değişiklik yapma gibi işlemler, komut satırından girilecek 6 farklı
komutlada gerçekleştirilebilir. Bu komutlardan bazıları daha önceki kısımlarda verilmişlerdi
aşağıdaki tabloda topluca verilmişlerdir: Kullanıcı ve grup işlemleri için komutlar

KOMUT İŞLEVİ
useradd: Linux sistemine tek bir kullanıcı ekler.
userdel: Sistemde mevcut kullanıcıları sistemden uzaklaştırır, siler.
usermod: Sistemde mevcut olan bir kullanıcının özelliklerini değiştirir.
groupadd: Bu komut, /etc/group dosyasına yeni gruplar ilave eder.
groupdel: /etc/group dosyasındaki grupları bu dosyadan dolayısı ile sistemden siler.
groupmod: /etc/group dosyası içindeki grup bilgileri üzerinde değişiklikler yapar.

useradd
useradd [parametreler] login
Burada parametrenin kullanımı isteğe bağlıdır.

Option (benimsenmiş düzenleme modu ile –D) Amaç -g group Define default primary group -b path Define default initial path for home directories -e date Set a default account expiration date (Default--no expiration) -f number Set a default for the number of days the account can be inactive before it is disabled (Default--no limit)

örnek : host# useradd –D –g users –b /home #useradd serdar #passwd serdar

serdar adlı kullanıcı sisteme eklenmiştir. Ayrıca şifresini belirtmelisiniz. man komutu ile
useradd komutuna ait parametreleri inceleyebilirsiniz. Çoğu kez bu parametreleri
kullanmanız gerekmez. Bir kullanıcının kimliği hakkında bilgi almak için, id komutunu
kullanabilirsiniz:

#id serdar
Bu durumda kullanıcı belirleyicisi ve grup bilgisi listelenecektir.

Option Meaning -u UID Specify a UID. If not specified, the next available UID is chosen.
-g group The primary group for the user. If not specified, the default is
taken.
-G groups A comma separated list of secondary groups. This information is
used to update /etc/group, which we will discuss later in this
lesson.
-d home directory Path name for home directory. If a default base base has been
set with the –b option for the defaults, this may be omitted, and
the home directory will be base/username.
-m Create the home directory, in addition to defining the user.
-s shell Specify the login shell. Default is /bin/sh, the Bourne shell.
-k dir The skeleton directory where initialization scripts are located.
Defaults to /etc/skel. (Used with –m option.)
-c Full Name Put the user's full name in the password database.
-e date Account expiration date.
-f number Number of days the account may be unused before it is disabled.

Örnek: host# useradd –m –s /bin/bash –c 'Serdar Celebi' serdar
kullanıcı ismi serdar tam ismi serdar celebi ile bir hesap açılacak. Login kabuğu /bin/bash ve ev
dizini /home/serdar. /etc/skel dizininden dosyalar doğru sahiplik ve izinler ile kopyalaanmış
olacak.

userdel
userdel [-r] KullanıcıAdı
userdel komutu ile, belirtilen kullanıcı ile ilişkili olarak /etc/passwd dosyası
/etc/shadow dosyası ve /etc/group dosyasındaki tüm bilgiler silinir. Kullanımı isteğe
bağlı olan -r parametresi kullanılmışsa, bu durumda da silinen kullanıcının sahibi olduğu
tüm dosyalarda silinecektir.

örnek: # userdel -r serdar
bu komut ile serdar adlı kullanıcı ve onun sahip olduğu dosyalar sistemden silinmiştir.

usermod
usermod [parametreler] login
Belirtilen kullanıcı ile ilişkili olarak o anda atanmış parametreleri değiştirmek için kullanılır.

Aşağıdaki bazı parametreler verilmektedir:
-d home dizini : Kullanıcının home dizinini değiştirmek için kullanılır.
-l login : Kullanıcının adını değiştirmek için kullanılır.
-s kabuk : Kullanıcının kullandığı kabuğu (shell) değiştirmek için kullanılır.
-u kullanıcı belirticisi :Kullanıcıya ait kimlik numarasını (userid) değiştirme için kullanılır.
-G grupadı : Kulanıcının grubunu değiştirmek için kullanılır.

örnek: #usermod -d /home/mscelebi serdar

bu komut ile serdar adlı kullanıcının home dizini /home/mscelebi olarak
değiştirilmiştir.

groupadd groupadd [-g gid] [-r] [-f] grupadı
groupadd komutu, /etc/group dosyasına yeni bir grup ekler. Parametrelerin anlamları
aşağıda verilmiştir:

-g gid : Eklenecek yeni grup için grup belirleyicisini, gid değeri olarak kabul eder.
-r : Default durumunda, grup kimlik numarası olarak 499’dan büyük bir sayı alınır. –r
parametresi kullanılmışsa, Linux’a eklenen grubun sisteme ait olduğu ve grup kimlik
numarasının da ilk 499 sayı arasında olması gerektiği anlaşılmalıdır.
-f : Bu seçenek kullanılırsa, aynı isimde bir grup eklendiğinde, program sistemden çıkar ve
bu çıkışta grup ayarlarında bir değişiklik yapılmaz.

örnek: #groupadd -g 600 egitim

bu komut ile, grup belirleyici kodu 600 olan, egitim adlı bir grup sisteme eklemiştir.

groupdel
groupdel GrupAdı
GrupAdı adı ile belirtilen grubu sistemden(/etc/group dosyasından) siler.

örnek : #groupdel egitim

bu örnekte egitim adlı grup sistemden silinmiştir.

groupmod
groupmod -g gid -n GrupAdı Group
Burada gid, grubun yeni numarası, GrupAdı ise, Group adlı gruba verilecek olan yeni addır.

örnek: #groupmod -n hpcc sinif

bu sistemde mevcut olan sinif adlı grubun adı hpcc olarak değiştirilmiştir.


1.7 LinuxConf Paketi Yardımı ile Kullanıcı İşlemleri

LinuxConf, Linux ortamında pek çok ve çeşitli işlemler gerçekleştirmeyi sağlayan bir
konfigürasyon aracıdır. LinuxConf’un gerçekleştirdiği işlemlerden biriside kullanıcı
işlemleridir. Kullanıcı ve grup ekleme, kullanıcı ve grup silme, mevcut gruplar ve kullanıcı
üzerinde değişiklik yapma gibi işlemler LinuxConf paketi ile de gerçekleştirilir.
LinuxConf’u başlatmak için, root kullanıcı olarak sistemde olmalısınız ve X Windows
ortamını başlatmalısınız. Şayet, GNOME kullanıyorsanız, LinuxConf’u sol köşedeki
menünün alt kısmında bir menü seçeneği olarak göreceksiniz. Bir menü seçeneği olarak
görünmediği durumlarda ise, LinuxConf’u, komut satırından:

# linuxconf

sözcüğünü girerek çağırabilirsiniz.
LinuxConf paketi kendi help imkanına sahiptir, ilgilendiğiniz ekran için help olanağını
kullanabilirsiniz.
Bir Kullanıcı Hesabı Açma
Önce, Config/User Accounts/Normal/User Accounts yolu ile ekrana geliniz. Accept
butonunu tıklayarak User Accounts tabına geliniz. Yeni bir kullanıcı eklemek için, pencerenin
altındaki Add butonunu tıklayınız. Kulanımı isteğe bağlı (optional) olan alanlar dışındaki tüm
alanlar doldurulmalıdır. Accept butonuna tıklayınca giriş tamamlanır ve bir sonraki ekranda
kullanıcı şifresi (password) sorulur. Bu da girildikten sonra yeni kullanıcı sisteme katılmış
olur.

Login name : Kullanıcının sisteme girişte kullanacağı isimdir.
Full name : Kullanıcının tüm adıdır.
Group (opt) : Kullanıcının ait olduğu grubun adıdır.
Supplementary groups : Kullanıcının ait olduğu diğer grupların adlarıdır.
Home directory(opt) : Kullanıcı dosyalarının bulunacağı dizinin yol bilgisi ile birlikte
adıdır.
Command interpreter(opt) : Kulanılacak Linux kabuğunun (shell) yol bilgisi ile birlikte
adıdır. Örneğin, /bin/bash
şeklinde bir bilgi, kullanıcının bash kabuğunu kullanacağını belirtir.
User ID(opt) : Kullanıcıyı sistemde diğer kullanıcılardan ayıracak olan
sayısal koddur.

Kullanıcı Hesabında Değişiklik: Bilgilerinde değişiklik yapmak istediğiniz kullanıcıyı seçin.
Burada istediğiniz değişiklikleri yaparak accept butonunu seçin.

Bir Kullanıcıyı Sistemden Silme: Bir kullanıcıyı sistemden silmek için kullanıcılar
listesinden istediğiniz kullanıcıyı seçiniz. Pencerenin altındaki Del butonuna tıklayınız. Bu
butona tıklayınca silme süreci başlayacaktır. Gelen ekranda size “bir hesabı siliyorsunuz.
silinen kullanıcının home dizini ve mail kutusu arşivlenebilir, silinebilir ya da yerinde
kalabilir, kararınız” şeklinde bir mesaj gelir. Burada size uygun olanını işaretleyiniz. Daha
sonra Accept butonunu seçiniz. Böylece silme süreci tamamlanacaktır. Şayet arşivleme
seçeneğini seçmişseniz, kullanıcıya ait home dizini, gzip’lenmiş bir tar dosyası olarak
/home/oldaccounts dizini içinde saklanaktır.

LinuxConf ile Grup İşlemleri: LinuxConf paketini kullanarak, kulanıcılarda olduğu gibi,
gruplarda da benzer işlemleri yerine getirebilirsiniz.
Bir Grup Eklemek: Yeni bir grup eklemek için, LinuxConf açılış penceresinin sol
tarafındaki Group Definitions tabını tıklayınız. Bu işlem sonucunda mevcut grupların bir
listesi gelecektir. Add butonunu tıklarsanız eklemek istediğiniz yeni grup ile ilişkili bilgilerin
doldurulması gereken bir pencere karşınıza gelecektir. Bu pencerede zorunlu olan tek alan
eklemek istediğiniz grubun adıdır. Bu pencereyi doldurup Accept butonunu tıklarsınız yeni
grup listeye eklenir. Bunu grup listesini çağırarak gözleyebilirsiniz.
Bir Grup Üzerinde Değişiklik: Üzerinde değişiklik yapmak istediğiniz grubu seçiniz.
Gerekli değişiklikleri yaptıktan sonra da Accept butonu ile son durum listesine ekleyiniz. Bir
grubu silmek için önce grup listesinin bulunduğu pencereyi getiriniz. Daha sonra silmek
istediğiniz grubu seçiniz. Grubu seçince Group Specification penceresi gelecektir. Burada Del
butonunu tıklayınız. Gelen ekranda silmeyi onaylamak üzere Yes butonunu seçiniz. Böylece
seçtiğiniz grup silinecektir. Grup listesini getirerek son durumu inceleyiniz.


1.8 Önceden Planlanmış Görevler
Bir işletim sisteminin sorunsuz çalışmasını temin etmenin en iyi yollarından birisi otomatik
tasarlanmış görevlerdir. Cron ve at programları sistem yöneticisini rahatsız etmeksizin
belirli görevlerin daha önceden belirlenmiş zamanlarda çalıştırılmasını sağlarlar.

Cron Programı

Cron (Chronography’nin kısaltması) programı, belirli komutları belirli zamanlarda herhangi
bir kişinin doğrudan başlatmasına gerek kalmaksızın çalıştırmasını sağlamak için
tasarlanmıştır.

Linux, cron’u sistem açıldığında bir saat “deamon’u” olarak yükler. Cron programı,
genellikle bir rc dosya girişinden çalıştırılır, bunu devre dışı bırakmak için ise ilgili satırlar
comment satırı yapılır. Çalıştığında, Cron crontab dosyası olarak adlandırılan bir
dosyadan belirli bir görevi çalıştırmak zorunda olduğu gün ve zamanı okur.

crontab dosyasının gün ve zamanın tanımladığı girişlerinden biri ile sistemin gün ve
zamanı örtüşürse cron deamonu ilgili komutu çalıştırır. Görevlerin otomatik yapılmasının
anlamı, teyp yedeklemesi, veritabanı reorganizasyonu ve genel dosya temizlemesi gibi
düzenli olarak yapılan görevlerin bir otomatiğe bağlanmasıdır.

Çoğu sistemde, cron’a erişim sistem yöneticisi ile sınırlıdır ama bu özellik bazı kullanıcılara
veya tüm kullanıcıların hizmetine konuşlandırılabilir. Sistem yöneticileri, iki farklı dosyadan
biri aracığı ile kimin cron tarafından devreye sokulmuş bir süreç yollayabileceğini kontrol
eder.

Bu dosyalar genellikle /usr/lib/cron/cron.allow veya /usr/lib/cron/cron.deny
dır. Çoğu linux sistemi bu iki dosyayı kullanır, ve her iki dosyada da her iki satırda bir
kullanıcı ismi vardır.

/usr/lib/cron/cron.allow (veya /etc/cron.d/cron.allow) dosyası cron
programını kullanmasına izin verilen tüm kullanıcıların kullanıcı isimlerini içerir. Örneğin,
dosya

mscelebi bill tparker

Sadece mscelebi, bill ve tparker’ın cron kullanacak herhangi bir görev teslimi
yapabileceğini söylemektedir.

/usr/lib/cron/cron.deny dosyası cron kullanmasına izin verilmeyen kullanıcı
isimlerini barındırır. Örneğin, dosya
walter mehmet celal

walter, mehmet ve celal dışında herkesin cron programını kullanabileceğini
belirlemektedir. Eğer ne cron.allow ne de cron.deny dosyası mevcut değilse bu durumda sadece root bu programı kullanabilir. Tüm kullanıcıların cron’u kullanabilmesi için
boş bir cron.deny dosyası oluşturmak yeterlidir.

Bir Cron Dosyası Oluşturmak

Komutları istenen gün ve zamanlarda çalıştıran bir cron dosyası oluşturmak için, crontab
adlı yardımcı programı kullanmalıyız. Cron’un ne yapmasını istediğiniz işlerin detayını
içeren bir dosyayı crontab programı okur ve işleme koyar. İlave olarak crontab, sizin o
anki cron görev listenizi göstermek, listeyi kaldırmak ve ilave görevleri listeye eklemek gibi
diğer birkaç yönetsel görevi de ifade eder. Görevlerin yazılı olduğu dosyaya kolaylık olsun
diye crontab ismi verilir ama siz her hangi bir isim de verebilirsiniz.

Crontab talimat dosyasının basit bir yapısı vardır. Dosya her süreç için bu sürecin
detaylarını içeren tam bir satırdan oluşur ve değişik süreçleri ve ilgili satırları içerir. Her
satırın formatı aşağıdaki gibidir:

minute hour day-of-month month-of-year day-of-week command

Gerçek bir crontab dosyasından alınan iki satır aşağıdaki gibidir.


20 1 * * * /usr/bin/calendar- 0 0 * * * /bin/organize_data

Crontab dosyasındaki her satır, bir boşlukla ayrılmış 6 sütundan oluşur. Soldan sağa bu
sütunlar aşağıdaki gibidir.

- Saatin dakikası (0-59)
- Günün saati (0-23)
- Ayın günü (1-31)
- Ay (1-12)
- Haftanın günü (sun = paz = 0, mon = pazts = 1,…..sat = cmts = 6)
- Belirtilen gün ve zamandaki çalıştırılacak program

Crontab dosyasındaki belirtilen gün ve zamanda işlem başlatılır. Bu aşamada komutun
işletilmesi için doğru pathname vermek çok önemlidir. Crontab dosyasının çalıştırılması
için çalıştırma iznine sahip olmanız gerekmektedir. Eğer bir iki sayı kullanacak isek araları “-
“ işareti ile ayrılmalıdır. Örneğin 1-5 birden beşe kadar olduğunu göstermektedir. Aşağıdaki
örneği detaylı inceleyelim.

20 1 * * * /usr/bin/calendar- 0 2 1 * 0 /bin/organize_dta 10,30,50 9-18 * * * /bin/setperms

Bu örnek üç farklı süreci tanımlamaktadır. İlk komut /usr/bin/calendar- dir. Bu yılın
her günü ve haftanın her günü sabah saat 1’i 20 geçe çalıştırılır. Yıldızın anlamı tüm değerler
demektedir. Saat 2:00 AM’de bir betik dosya olan /bin/organize_data her ayın ilk
gününde (3. sütunda 1) ve her Pazar (5. sutunda 0) günü çalıştırılır. Eğer ilk gün Pazar ise
sadece bir kere çalıştırılacaktır. Üçüncü satırda bir betik dosya olan /bin/setperm,
haftanın her gününde 9:00 AM ile 6:00 PM arasında her saat başı 10, 30, 50 dakika geçe
çalıştırılır. Crontab dosyasındaki girişler özel bir sırada olmak zorunda değildirler. Crontab dosyanızda bir hata oluştuğunuzda cron size problem ile ilgili bir posta yollar.
Crontab dosyanızı ev dizininizin içinde tutmaya özen gösteriniz.

Crontab Dosyalarının Yönetimi ve Teslimatı

Crontab dosyanızı yazdıktan sonra, çalıştırmak için cron’a teslim edebilirsiniz. Bir
crontab dosyası teslim ettiğinizde, dosyanın bir kopyası hazırlanır ve cron klasöründe
(genellikle /var/spool/cron/crontabs da) korunur. Dosyayı teslim eden kullanıcının
ismiyle saklanır. Örneğin mscelebi tarafından teslim edilen bir crontab dosyası
/var/spool/cron/crontabs/mscelebi ismiyle saklanır. Superuser tarafından
teslim edilen crontab dosyaları root ismine sahiptir. Cron’a crontab dosyanızı teslim
etmek için cron komutları içinde olan dosyanın ismini takip ettiği crontab komutunu
kullanın. Örneğin komut:

crontab crontab_dosyasi

Cron’a mevcut klasörde crontab_dosyasi isimli dosyayı teslim eder. Eğer daha
önceden bir crontab dosyası teslim etmişseniz, eskisi kaldırılır yerine yeni dosya kullanılır.

-l opsiyonu kullanarak cron’a ne teslim ettiğinizi görebilirsiniz. Örneğin:

crontab –l

tüm komut cron görevlerini komutu teslim eden kullanıcıya gönderir. Crontab dosyanızı
kaldırmak için –r, opsiyonu kullanabilirsiniz. Bu opsiyon /var/spool/cron/crontabs
’dan sizin dizininizde saklanan dosyayı siler.

crontab –r

Son olarak, o anki geçerli olan cron dosyanızı çağırıp bir editör -e opsiyonu ile
başlatabilirsiniz. Aşağıdaki komutu kullandığınızda :

crontab –e

crontab mevcut olan crontab dosyanızı okur, ve onu default (benimsenmiş) editöre
(örneğin vi) yükler. Edit edilmiş dosyayı sakladığınızda bu dosya cron’a otomatik olarak
teslim edilir. Crontab dosyasındaki değişiklikler en fazla beş dakika içinde devreye girer ve
cron crontab dosyasını en az her beş dakikada bir okur.

Karmaşık Cron komutlarının Kullanımı

Crontab dosyası her tür komut ve kabuk betiği içerebilir. Çok sayıda kabuk komutu
kullanılması durumunda karşılaşılabilen yaygın problem özellikle hata mesajlarının (ki size
postalanırlar ve posta kutunuzu hızla doldururlar) ve çıktıların üretilmesidir. Bu nedenle, hata
mesajlarının çıktılarını almak istemiyorsanız çıktıları /dev/null’a yönlendirebilirsiniz.
Örneğin :
0 * * * * date > /tmp/test1 2>dev/null

date komutunun çıktısını, her saat başı /tmp/test1 isimli bir dosyaya ve hata mesajlarını
/dev/null’ a yollar. Benzer şekilde: 30 1 * * * cat /usr/tparker/chapt* > /usr/tparker/archive/backup

/usr/tparker’da chapt ile başlayan tüm dosyaları backup isimli tek bir büyük dosyaya
bağlar.

Crontab dosyasında aynı zamanda boru (piping) işlemi de yapabilirsiniz. Örneğin, eğer
sizde /temp/userlist dosyasında gün boyunca sisteme bağlanan kullanıcıların bir listesi
varsa aşağıdakine benzer bir crontab dosyası girdisine sahip olabilirsiniz :
0 1 * * * sort -u /tmp/userlist/ | mail –s ”user for today” root

Bu satır /tmp/userlist ‘in çıktısını kontrol eder, öyle ki her kullanıcı (-u veya unique
opsiyonu) için sadece bir giriş olduğunu ve bunu da root’a postalar.

Önemli bir hatırlatma: Tüm cron komutları default olarak Bourne shellde (bash kabuğu)
çalıştırılır. Eğer C kabuk komutları kullanıyorsanız, cron görevi başarısız olacaktır.


at Programı

Bu program cron’a oldukça benzer, sadece farkı belirtilen bir zamanda sadece bir komut
çalıştırır. at komutunun formatı aşağıdaki gibidir :

at time date < file

at komutun parametrelerini çok değişik biçimlerde tanımlamak mümkündür. (örneğin 10 pm
ile akşam saat 10’nu tarif ederiz.) at komutu zaman tanımlaması olarak birkaç özel kelimeyi
tanır. Komut noon, midnigth, now, next, ve zulu kelimelerini tanır.

Date, zaman yeterince spesifik olarak tanımladığı durumlarda opsiyonel olarak kullanılır.
Eğer date belirtilemez ise spesifik time’in belirtildiği durumlarda komut işletilebilir. today ve
tomorrow at komutunun date ile ilgili olarak tanıdığı iki önemli kelimedir. at komutuna
girdi sağlayacak olan dosya içinde komutların olduğu herhangi bir dosya olabilir. Komutları
satırdan ctrl+D ile girmek mümkün olmasına rağmen tavsiye edilemez. Farz edelim ki
aşağıdaki gibi reorg.data isimli bir dosyamız olsun.

/usr/tparker/setperms /usr/tperker/sort_database /usr/tparker/index_database /usr/tparker/clean_up

Bu dosyayı saat 8:30 pm de çalıştırmak istiyorsak aşağıdaki komutlardan herhangi birisini
kullanabiliriz.

at 20:30 < reorg.data at 8:30 pm < reorg.data at 20:30 today < reorg.data

komutu Cuma günü çalıştırmak istiyorsak:

at 8:30 pm Friday < reorg.data at 0900 Monday next week < reorg.data

Yukarıdaki komut gelecek hafta pazartesi dosyayı işleme koyar. Ancak at versiyonlarının
tümü bu karmaşık komutları çalıştırmaz. Bunun için man sayfalarına bakılmalıdır. Bir
program at’a teslim edildiğinde geriye iş kimlik numarası elde edilir. Bu numara verilen işi
unique olarak tanımlar örneğin;

$ at 6 < do_it job 827362.a at wed Aug 31 06:00:00 EBT 1995

Bu durumda job ID:827362.a -l opsiyonu ile tüm işler listelenebilir.

$at –l user= tparker job 827362.a at wed Aug 31 06:00:00 EBT 1995 user= tparker job 827383.a at wed Aug 31 09:30:00 EBT 1995

Sistemden bir at girişini kaldırmak için, job ID’ye ihtiyacımız vardır. Örneğin;

at -r 2892732.a

tanımlanan işi kaldırır. Herkes kendi işini kaldırabilir. at ile sıraya konulan tüm işler
/usr/spool/cron/atjobs klasöründe job ID numarası dosya ismi olarak gözükecek
şekilde tutulur. at.allow ve at.deny dosyalarında kimin at komutu kullanılacağına
karar verilir. Boş bir at.deny dosyası oluşturursak, sistemdeki tüm kullanıcılar at’i
kullanabilir. Bir at işi çalıştığında tüm çıktılar (standart çıktı ve hata mesajları ) işi teslim
eden ( başka bir yere yönlendirme olmazsa ) kullanıcı ismine geri postalanır.
Cevapla
 


Anahtar Kelimeler

Linux Sistem Yönetimi indir, Linux Sistem Yönetimi Videosu, Linux Sistem Yönetimi online izle, Linux Sistem Yönetimi Bedava indir, Linux Sistem Yönetimi Yükle, Linux Sistem Yönetimi Hakkında, Linux Sistem Yönetimi nedir, Linux Sistem Yönetimi Free indir, Linux Sistem Yönetimi oyunu, Linux Sistem Yönetimi download


Linux Sistem Yönetimi konusu
Linux Sistem Yönetimi Konusunun Etiketleri Etiketler Linux Sistem Yönetimi indir, Linux Sistem Yönetimi download, Linux Sistem Yönetimi script indir, Linux Sistem Yönetimiwarez script, Linux Sistem Yönetimi hakkinda, Linux Sistem Yönetimi teması, Linux Sistem Yönetimi ücretsiz indir, Linux Sistem Yönetimi full indir,Linux Sistem Yönetimi temasi indir,Linux Sistem Yönetimi full warez,Linux Sistem Yönetimi php script indir,Linux Sistem Yönetimi free download,Linux Sistem Yönetimi çözümü,Linux Sistem Yönetimi hatası,Linux Sistem Yönetimi programını indir,Linux Sistem Yönetimi kurulumu,Linux Sistem Yönetimi crack,Linux Sistem Yönetimi serial,Linux Sistem Yönetimi asp indir,Linux Sistem Yönetimi tasarim indir,Linux Sistem Yönetimi script arşivi,Linux Sistem Yönetimi resimli anlatım,Linux Sistem Yönetimi videolu anlatım,Linux Sistem Yönetimi html tema
Linux Sistem Yönetimi Konusunun Linki Direk Link
Linux Sistem Yönetimi Konusunun HTML Kodu HTML Link
Linux Sistem Yönetimi Konusu BBCode Linki BBCode Link
Linux Sistem Yönetimi Konusunu Paylaş Sosyal Paylaş




Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi
istanbul escort bayan travesti travestiler
ankara escort kayseri escort antalya escort pornolar konya escort